Witaj w poradniku tworzenia artykułów na Juvepedii.

Niniejszy poradnik ma charakter "szybkiego" wprowadzenia do tworzenia haseł, które przyda się początkującym autorom. Po przećwiczeniu opisanych tutaj zagadnień sięgnij do bardziej rozbudowanego i szczegółowego poradnika, który znajdziesz na stronach pomocy Wikipedii.

Tworzenie nowego hasłaEdytuj

Mamy trzy sposoby tworzenia nowego hasła:

1. Jeśli widzisz czerwony kolor odsyłacza wyświetlany w dowolnym haśle Wikii oznacza, że autor hasła zasugerował konieczność utworzenia takiego hasła, ale nie zostało ono jeszcze utworzone. Kliknięcie takiego odsyłacza przenosi od razu do pustego pola edycyjnego, które można wypełnić treścią.
2. Utworzenie nowego hasła, które nie ma żadnych powiązań poprzez wyszukiwarkę. Zacznij od sprawdzenia w wyszukiwarce, czy dane hasło już nie istnieje pod jakąś nazwą.
3. Utworzenie nowego hasła, poprzez wpisanie nazwy w belce adresu (np. http://pl.juventus.wikia.com/index.php/Juve

   Porada dla posiadaczy Firefoksa: jeśli nazwa hasła zawiera polskie litery, wpisanie takiej nazwy w polu adresowym przeglądarki powoduje zamianę polskich znaków na "dziwne" krzaczki. Raczej wpisz nazwę w polu wyszukiwarki, a potem, w wyświetlonej stronie kliknij czerwony odsyłacz "Możesz stworzyć artykuł o tej nazwie".

Wpisz jakieś zdanie i kliknij przycisk Podgląd pod oknem edycji. Edytor Wikii wyświetli wówczas rzeczywisty podgląd hasła, a pod nim ponownie okno edycyjne. Nad hasłem widnieje czerwone ostrzeżenie: Uwaga: To jest tylko podgląd - artykuł nie został jeszcze zapisany!. Oznacza to, że hasło nie zostało jeszcze wprowadzone do encyklopedii, a jedynie pokazane w docelowej postaci. Dopiero kliknięcie przycisku Zapisz spowoduje włączenie hasła do bazy.

Uwaga: jeśli chcesz poeksperymentować z formatowaniem tekstu, utwórz swój własny brudnopis na podstronie użytkownika.

NagłowkiEdytuj

W hasłach możemy stosować cztery poziomy śródtytułów, sygnalizowane odpowiednią liczbą znaków równości.

==Śródtytuł stopnia 2==

===Śródtytuł stopnia 3===

====Śródtytuł stopnia 4====

=====Śródtytuł stopnia 5=====

======Śródtytuł stopnia 6======

Przykładem śródtytułów stopnia drugiego i trzeciego są śródtytuły w tym artykule. Jeśli śródtytułów rozmaitego szczebla jest trzy lub więcej, edytor MediaWiki automatycznie tworzy z nich spis treści, przy czym spis ten zawiera drzewo tytułów, zależnie od ich zagnieżdżenia.

Wyróżnianie pismaEdytuj

Formatowanie WikiEdytuj

Do dyspozycji mamy dwa sposoby wyróżnienia czcionki - pochylenie (dwa apostrofy) i pogrubienie (trzy apostrofy):

Wpisanie ''jakaś pochylona treść'' spowoduje pochylenie tekstu, np.

Jakaś pochylona treść

Wpisanie '''jakaś pogrubiona treść''' spowoduje pogrubienie tekstu, np.

Jakaś pogrubiona treść

Można połączyć pogrubienie i pochylenie, wpisując aż pięć apostrofów:

'''''pogrubienie i pochylenie'''''

Da to w efekcie:

Pogrubienie i pochylenie

Formatowanie HTMLEdytuj

Edytor MediaWiki nie daje bezpośredniego polecenia do wyróżnienia fragmentu tekstu za pomocą podkreślenia. Można się jednak posłużyć poleceniem HTML, np.

<u>Jakaś podkreślona treść</u>

W efekcie uzyskamy:

Jakaś podkreślona treść

WykazyEdytuj

Wykazy nienumerowaneEdytuj

Najprostszym sposobem utworzenia nieuporządkowanego czyli nienumerowanego wykazu (listy) jakichś pojęć czy zagadnień jest podanie ich w kolejnych wierszach i poprzedzenie gwiazdkami, np.

*Warszawa
*Kraków
*Wrocław

Efekt będzie następujący:

• Warszawa
• Kraków
• Wrocław

Stosując większą liczbę gwiazdek, np. dwie na drugim poziomie zagnieżdżenia i trzy na trzecim poziomie, można tworzyć drzewo, z wcięciami zależnymi od poziomu:

*Polska
**Ludność
***Miasta
***Wieś
...

Da to w efekcie:

• Polska
  • Ludność
    • Miasta
    • Wieś
  • Powierzchnia
• Czechy
  • Ludność
    • Miasta
    • Wieś
  • Powierzchnia
• Słowacja
  • Ludność
    • Miasta
    • Wieś
  • Powierzchnia

Wykazy numerowaneEdytuj

Innym sposobem jest użycie znaku #, który pozwala utworzyć wykaz uporządkowany lub numerowany.

# Warszawa
# Kraków
# Wrocław

I efekt:

1. Warszawa
2. Kraków
3. Wrocław

Można też zastosować hierarchię, stosując dwa lub trzy kolejne znaki # przed wierszami:

1. Polska
   1. Ludność
      1. Miasta
      2. Wieś
   2. Powierzchnia
2. Czechy
   1. Ludność
      1. Miasta
      2. Wieś
   2. Powierzchnia
3. Słowacja
   1. Ludność
      1. Miasta
      2. Wieś
   2. Powierzchnia

Wykazy mieszaneEdytuj

Można też mieszać definicje:

• Polska

1. Ludność
2. Powierzchnia

• Czechy

1. Ludność
2. Powierzchnia

• Słowacja

1. Ludność
2. Powierzchnia

WcięciaEdytuj

Możesz wreszcie stosować wyróżniające wcięcia, używając znaków dwukropka.

To jest tekst bez wcięcia.
:To jest wcięty akapit.
::Jeszcze bardziej wcięty akapit.
:To jest kolejny wcięty akapit.
I znowu akapit bez wcięcia.

Da to w rezultacie:

To jest tekst bez wcięcia.

To jest wcięty akapit.

Jeszcze bardziej wcięty akapit.

To jest kolejny wcięty akapit.

I znowu akapit bez wcięcia.

DefinicjeEdytuj

Specyficznym rodzajem list są definicje, w których nazwę definicji poprzedza się znakiem średnika, zaś wyjaśnienie definicji znakiem dwukropka.

; Warszawa : stolica Polski
; Praga : stolica Czech
; Berlin : stolica Niemiec

Warszawa

stolica Polski

Praga

stolica Czech

Berlin

stolica Niemiec

Odsyłacze (linki)Edytuj

Odsyłacze w ramach stronyEdytuj

Najprostszym sposobem utworzenia odsyłacza do innego hasła w Wikii jest objęcie tytułu tego hasła specjalnym znacznikiem, dwoma nawiasami kwadratowymi, np. Albert Einstein.

Wygląda to wtedy następująco:

W 1905 roku Albert Einstein pracował w urzędzie patentowym.

Może się zdarzyć, że zechcesz podać odsyłacz do jakiegoś hasła, ale zasygnalizować go inną treścią niż jego tytuł, np. twórca teorii względności.

Wówczas musisz skorzystać ze specjalnej, dwuczłonowej techniki:

[[Albert Einstein|twórca teorii względności]]

Pierwszy człon jest odsyłaczem do innego hasła, natomiast drugi człon, po pionowej kresce jest wyświetlany w naszym haśle.

Efekt jest następujący:

Powszechnie wiadomo, że twórca teorii względności lubił koty.

Technika jest także przydatna wtedy, gdy musimy użyć wyrazów w innej formie fleksyjnej, np. Alberta Einsteina. Trzeba wtedy zastosować kod:

Alberta Einsteina

Czytałem sławne dzieło Alberta Einsteina, ale zupełnie go nie zrozumiałem.

Niekiedy zdarza się, że hasło jednowyrazowe w innej formie fleksyjnej niż mianownik można opisać w następujący sposób:

Waszyngtonie

Vietnam Veterans Memorial jest w Waszyngtonie.

Jeśli Twoje hasło wiąże się z innymi hasłami, warto wydzielić pod treścią hasła specjalną sekcję o nazwie Zobacz też, np.

'''Zobacz też''': [[hasło 1]], [[hasło2]], [[hasło3]]

Odsyłacze do innych miejsc w InternecieEdytuj

Jeśli tworzysz odsyłacz (link) do jakiegoś innego miejsca w Internecie, wystarczy, że wpiszesz po prostu pełny adres, co spowoduje, że edytor automatycznie zamieni go na "klikalny" adres:

Uwaga: aby adres był klikalny, musisz podać na początku protokół http://. Nie wystarczy samo www.adres.pl!

Angielska Wikipedia mieści się pod adresem http://en.wikipedia.org.

Często zdarza się, że adresy internetowe są "brzydkie", gdyż zawierają skomplikowane ścieżki wygenerowane przez skrypty. Można temu zaradzić, ukrywając adres, a wyświetlając jego nazwę opisową, np.

[http://info.babylon.com/gl_index/gl_search.php?n=10&cat=1 Słowniki w Babylonie]

Czego rezultatem będzie:

Słowniki w Babylonie.

Adres poczty elektronicznej trzeba poprzedzić prefiksem mailto:

mailto:Kowalski@firma.org.pl

Dzięki temu adres będzie "klikalny".

mailto:Kowalski@firma.org.pl

Można go ukryć, stosując podaną wyżej technikę:

[mailto:Kowalski@firma.org.pl Adres pocztowy Kowalskiego]

Adres pocztowy Kowalskiego

Jeśli piszesz hasło, przy którym chcesz podać wartościowe źródła informacji w Internecie, wydziel na dole specjalną sekcję pod nazwą Zewnętrzne linki i w niej podaj listę kilku odsyłaczy, np.

==Linki zewnętrzne==
*[http://www.adres1.pl Adres 1]
*[http://www.adres2.pl Adres 2]
*[http://www.adres3.pl Adres 3]

Pamiętaj jednak, aby lista odsyłaczy zawierała rzeczywiście istotne adresy, a nie autopromocję własnych serwisów internetowych!

Odsyłacze do zasobów WikipediiEdytuj

Odsyłacze do zasobów m.in. Wikipedii wtawiamy za pomocą linku poprzedzonym prefiksem, np.

[[wikipedia:pl:Juventus|Juventus]]

Juventus jest włoski klubem piłkarskim

KategorieEdytuj

Należy pamiętać o nadaniu hasłu kategorii - bardzo pomaga to zarówno osobom, które przeglądają hasła z danej dziedziny, jak i osobom, które utrzymują tę dziedzinę w porządku. Jeśli opracowujesz np. hasło Tommym Vercetti, włącz go do kategorii Postacie. Składnia jest następująca:

[[Kategoria:Drużyna Juventusu Turyn]]

Jednak aby sortowanie było poprawne, zastosuj jeszcze dodatkowy kod:

[[Kategoria:Drużyna Juventusu Turyn|Nedved, Pavel]]

Podanie po kresce ciągu Nedved, Pavel spowoduje, że w kategorii Postacie nazwisko zostanie umieszczone pod właściwą literą.

Aby wybrać odpowiednią kategorię, najlepiej znaleźć hasło pokrewne i podpatrzeć, gdzie jest przyporządkowane, lub przejść do ogólnej kategorii i odnaleźć odpowiednią kategorię pochodną. Ewentualnie, kompletną listę kategorii znajdziesz pod adresem Specjalna:Categories.

Warto pamiętać, że linkowanie do kategorii jest możliwe tak, jakby był to zwykły artykuł, bez włączania go do kategorii. Wystarczy przed nazwą kategorii dodać dwukropek, na przykład [[:Kategoria:Pojazdy]] da nam link Kategoria:Drużyna Juventusu Turyn.

Więcej informacji w poradniku Wikipedia:Kategorie

PrzekierowanieEdytuj

Niekiedy hasło może być poszukiwane pod kilkoma nazwami np. Juve i Juventus Turyn aby nie tworzyć dwóch takich samych artykułów możemy jedną z tych nazw przekierować na drugą. W tym celu należy w jednym z artykułów umieścić w pierwszej linii frazę #redirect, a następnie link do strony na której znajduje się artykuł właściwy.

Całość wygląda tak: #redirect [[Juventsu Turyn]]

Przekierowanie może też być stosowane jeśli uznasz że hasło powinno mieć inną nazwę niż pierwotna, co może być wynikiem popełnionego błędu, choćby i literowego. Możesz skorzystać z zakładki Przenieś nad polem edycyjnym. (niedostępne dla nowych użytkowników, pojawia się po jakichś dwu tygodniach)

Po kliknięciu tej zakładki edytor MediaWiki wyświetli pole Nowy tytuł, w którym wpisz po prostu nowy tytuł hasła. Od tej chwili nosi ono nową nazwę, zaś w haśle o starej nazwie pojawi się kod:

#redirect [[Nowa nazwa]]

Ale zakładka przenieś ma dużo głębsze działanie, bo oprócz wstawienia przekierowania przenosi pod nową nazwę także historię strony i dyskusję.

Niestety (a może na szczęście), tylko administratorzy mają prawo usuwać hasła z encyklopedii, więc funkcja przenoszenia może być niekiedy przydatna.

Możesz także sprawdzić, które hasła w Wikipedii odwołują się do naszego hasła - lista jest wyświetlana po kliknięciu odsyłacza Linkujące z lewej strony ekranu. Jeśli haseł takich jest niewiele, można się pokusić o zmianę odsyłacza w tych hasłach. Jeśli zbyt dużo, trzeba jednak już zawierzyć funkcji przekierowania, która będzie przenosić czytelnika we właściwe miejsce.

Poziome linieEdytuj

Pozioma linia jest wstawiana za pomocą czterech kresek (znaków "minus")

----

Efekt jest następujący:

Nie nadużywaj poziomych linii - staraj się je stosować oszczędnie i w wyjątkowych wypadkach.

TabeleEdytuj

Tabele przydają się dość często przy budowie bloków usystematyzowanych informacji, jak np. wykaz państw z ich ludnością czy lista rekordów w jakiejś dyscyplinie sportu.

• Znaczniki {| |} wprowadzają szkielet tabeli.

• Znaczniki ! wprowadzają komórki nagłówkowe tabeli, czyli komórki z tytułami kolumn - zawartość tych komórek jest wyświetlana pogrubioną czcionką. Wpisz tyle komórek nagłówkowych, ile kolumn ma mieć tabela (dla przejrzystości wpisuj je jedną pod drugą), a po każdym znaczniku wpisz treść komórki nagłówkowej.

• Znaczniki | wprowadzają zwykłe komórki tabeli. Także i tutaj podaj tyle komórek dla danego wiersza, ile ma być kolumn tabeli. Za znacznikami wpisuj treść komórek.

• Znaczniki |--- rozdzielają poszczególne wiersze tabeli.

• Aby tabela miała obramowanie, po znaczniku otwierającym tabelę (i po spacji) podaj parametry border, cellpadding i cellspacing, np.

{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0"

Tabela będzie mieć wtedy grubość obramowania 1 piksel, komórki będą przylegać do siebie, zaś odstęp zawartości komórki od jej obramowania wyniesie 5 pikseli.

• Jeśli chcesz, aby w danej komórce zawartość była wyrównywana do lewego marginesu, do środka lub do prawego marginesu, podaj parametr align="left" lub align="center" lub align="right". Na przykład:

|align="center"|zawartość komórki

Polecenie align="right" powinno się stosować w przypadku liczb.

Zawartość jest domyślnie wyrównywana do lewego marginesu.

• Jeśli chcesz, aby w danej komórce zawartość była wyrównywana do górnego brzegu, podaj parametr valign="top", na przykład:

|valign="top"|zawartość komórki

I przykład tabeli:

{| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5"
!L.p.
!Państwo
!Ludność
|---
|align="right"|1.
|align="center"|[[Chiny]]
|align="right"|1 286 975 468
|---
|align="right"|2.
|align="center"|[[Indie]]
|align="right"|1 049 700 118
|---
|align="right"|3.
|align="center"|[[Stany Zjednoczone]]
|align="right"|290 342 554
|}